Valpreventie

Naast het Integraal Zorgakkoord (IZA) is er ook het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), dat zich met name richt op uitvoering door gemeenten. Binnen het GALA staat het bevorderen van gezondheid en preventie centraal, waarbij valpreventie een belangrijk thema is.

De gemeente Amstelveen heeft het mandaat om de valpreventieketen in de hele Amstelland regio in te richten. Dit doet zij in samenwerking met diverse partners uit zowel het zorg- als het sociaal domein, waaronder Amstelland Zorg. Door deze samenwerking wordt ingezet op een samenhangende en effectieve aanpak, gericht op het voorkomen van valincidenten onder met name ouderen en kwetsbare doelgroepen in de regio.

Proces

In 2023 en 2024 is de Valpreventieketen regionaal ingericht en vastgelegd in het document Valpreventieketen Amstelland. Dit document geeft een overzicht van alle fasen binnen de keten en beschrijft welke partijen verantwoordelijk zijn voor welke taken in deze verschillende fasen. Daarnaast wordt het cursus- en beweegaanbod per doelgroep weergegeven en gaan we in op de communicatie naar inwoners en naar professionals. Tot slot wordt beschreven hoe de monitoring van de keten er uitziet en welke data verzameld worden.

De verdere implementatie van de valpreventieketen wordt per gemeente opgepakt door lokale coördinatoren en lokale samenwerkingspartners, die verantwoordelijk zijn voor een goede afstemming en uitvoering op lokaal niveau.

Eén onderdeel van de keten is nog niet geborgd: de Valrisicobeoordeling (VRB) bij de hoogrisicogroep. Daarom wordt er van januari tot en met november 2025 een pilot uitgevoerd in vier wijksamenwerkingsverbanden (WSV’s): De Marne, Keizer Boven West, Uithoorn en Aalsmeer. In deze pilot delegeert de huisarts de valanalyse aan de fysiotherapeut. De fysiotherapeut voert de valanalyse uit en koppelt de uitkomsten terug aan de huisarts. Op basis hiervan beoordeelt de huisarts of medische behandeling of doorverwijzing nodig is en verzorgt indien geadviseerd de verwijzing naar het Otago-beweegprogramma. Een overzicht van Otago-aanbieders en valanalisten vind je hier.

Amstelland Zorg heeft de prestatie VRB gecontracteerd met de zorgverzekeraar en verzorgt de declaraties en uitbetalingen aan de fysiotherapeuten en huisartsen.

Onderdeel van de pilot is het optimaal inrichten van het verwijs-, terugkoppel- en declaratieproces binnen het NIS van HealthConnected, zodat dit soepel en zonder extra tijdsbelasting verloopt.

Eind 2025 wordt de pilot geëvalueerd en vindt besluitvorming plaats over het al dan niet opschalen van deze werkwijze naar de gehele regio.

Val Risico Beoordeling (VRB)

Voor het tijdig opsporen van een verhoogd valrisico en het beoordelen is de de Valanalyse ontwikkeld. Dit is een instrument met een valrisicotest om de mate van valrisico vast te stellen, en een uitgebreidere lijst met vragen en tests om het valrisico verder in kaart te brengen. Zie hieronder de te nemen stappen:

Stap 1: Is er een verhoogd valrisico? 

Stap 2a: Verhoogd valrisico

• Zoek naar mogelijke oorzaken en risicofactoren van de val (multifactorieel)
• Registreer episode L49.01
• Doe een valanamnese: waarom is deze persoon op dit moment op deze manier gevallen?
• Breng de risicofactoren in kaart met de Val Risico Beoordeling (VRB)

Stap 2b: laag of matig valrisico?

• Attenderen op regulier beweegaanbod en valpreventietrainingen
• Informeren over gezonde leefstijl (bewegen, voeding)

Stap 3: Interventie op maat: 

• Gericht op de risicofactoren
• Multidisciplinair
• Met aandacht voor wat de oudere wil

Testen van valrisico

Tijdens de Week van de Valpreventie in 2024 is de landelijke publiekscampagne “Ik sta sterk” vanuit VeiligheidNL gelanceerd. Dit is een campagne om 65-plussers bewust te maken van het risico om te vallen. En vooral: wat zij zelf kunnen doen om dat risico te verkleinen.

Via www.testjevalrisico.nl kunnen inwoners een valrisicotest doen en toegeleid worden naar geschikt beweegaanbod in hun eigen gemeente. Deze online Valrisicotest is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en is ontwikkeld door VeiligheidNL in samenwerking met het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. VeiligheidNL is een organisatie die werkt aan het voorkomen van valongevallen bij ouderen.

Vragen

Vragen over de Valpreventieketen kun je stellen aan Antoinette van der Heijden.